Aktualności

UE odpowiedziała na petycję złożoną przez Katalońskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią. Odpowiedź Komisji Europejskiej pokazuje jasno, że nasze problemy są prawdziwe. A za egzekwowanie przepisów i realne wsparcie osób z celiakią odpowiadają władze poszczególnych krajów. To daje nam silniejszy mandat do rozmów z polskim Ministerstwem Zdrowia i innymi urzędami.

Petycję złożyła w 2024 r. Esther Roger z Associació Celíacs Catalunya (SMAP), członka Zrzeszenia Europejskich Stowarzyszeń Osób z Celiakią (AOECS). Nasze Stowarzyszenie także jest pełnoprawnym członkiem AOECS od 2007 r. Petycja wzywała do podjęcia silniejszych i bardziej skoordynowanych działań na poziomie UE w celu poprawy sytuacji osób chorych na celiakię w całej Unii Europejskiej. Należą do nich: opóźniona lub błędna diagnostyka i nierówny dostęp do bezpiecznej żywności bezglutenowej. Poza tym niespójne wdrażanie przepisów dotyczących informowania o żywności oraz znaczne różnice między państwami członkowskimi w zakresie opieki zdrowotnej i finansowego wsparcia dla osób z celiakią. Tutaj jest pełny opis spraw ujętych w petycji.

W maju 2025 r. petycja została omówiona w Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego, gdzie zaprezentowali ją przedstawiciele SMAP i AOECS.

Odpowiedź Komisji Europejskiej i co to w praktyce oznacza

Komisja Europejska oficjalnie potwierdziła, że celiakia to poważna, przewlekła choroba wymagająca dożywotniego stosowania diety bezglutenowej, a nie jedynie „preferencja żywieniowa”. Oto co to oznacza w praktyce:

• Przepisy dotyczące alergenów i glutenu już są. To Rozporządzeniu (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności oraz Rozporządzeniu (UE) nr 828/2014 dotyczącym oświadczeń „bezglutenowy” i „o bardzo niskiej zawartości glutenu”. Niestety kuleje ich egzekwowanie. Problemem jest to, jak poszczególne państwa (np. Polska) pilnują w praktyce restauracji i producentów. Ciężar kontroli spoczywa więc na krajowych inspekcjach sanitarnych.
• Wsparcie finansowe (np. VAT na żywność bezglutenową i refundacje żywności bezglutenowej) to także decyzja danego kraju. Komisja jasno dała do zrozumienia, że nie może nakazać wszystkim państwom wprowadzenia dopłat do żywności czy darmowych badań. To, czy produkty bezglutenowe mają 0%, 5% czy 23% VAT, zależy wyłącznie od konkretnego rządu. Podobnie wprowadzenie refundacji żywności lub innych form wsparcia.
• Praca nad lepszą diagnostyką: Unia finansuje projekty badawcze, które mają ujednolicić testy diagnostyczne. Ma to zapobiec sytuacjom, w których wyniki badań są niejednoznaczne lub różnią się w zależności od laboratorium.
• Petycja jest nadal „w grze”: To dobra wiadomość. Fakt, że petycja nie została zamknięta, oznacza, że Parlament Europejski może dalej naciskać na Komisję i kraje członkowskie, by robiły więcej dla pacjentów z celiakią.

Co to oznacza dla nas? Możemy teraz powoływać się na oficjalne stanowisko Komisji Europejskiej, domagając się lepszej opieki i refundacji. Tutaj jest pełna odpowiedź Komisji.